Irish

Teanga Eile Náisiúnta Gaeilge san EEB1                             (EN below)

Réamhrá       

Tá sé d’aidhm leis an siollabas TEN iarbhunoideachais seo tógáil ar na scileanna atá sealbhaithe cheana ag scoláirí agus a n-eolas agus a gcumais teangeolaíochta sa Ghaeilge a fhorbairt a thuilleadh.  Tá sé d’aidhm leis freisin úsáid nádúrtha agus chumarsáideach na teanga a chur chun cinn agus foghlaimeoirí a ullmhú chun cúrsaí triú leibhéal sa Ghaeilge a leanacht más mian leo sin. Déantar iarracht ann a chur ar chumas scoláirí saghsanna éagsúla téacsanna a ionramháil agus a úsáid agus feasacht níos doimhne a chothú iontu ar theanga, cultúr agus litríocht na Gaeilge.

 Tá an siollabas TEN Gaeilge bunaithe ar Creatlach Tagartha Coiteann Eorpach do Theagasc agus Foghlaim Teangacha Iasachta agus ar Creatlach Eorpach de Eochairchumais do Fhoghlaim ar feadh Saoil.

Ina chuspóirí, ábhar agus modhanna, léiríonn an siollabas an bonn coiteann, armónach a bhaineann le  hachar na nuatheangacha sna Scoileanna Eorpacha, rud atá i bhfeidhm cheana i mórán córas náisiúnta.

Díríonn an siollabas isteach ar an eolas agus na hábaltachtaí atá le gnothú um dheireadh gach timthrialla, agus cuimsíonn sé cuspóirí ginearálta, prionsabail theagascacha, cuspóirí foghlama, ábhar agus measúnú. Leagann sé amach na torthaí foghlama a mbeifí ag súil lena ngóthú ag scoláirí um dheireadh gach timthrialla, agus cuireann sé síos ar an eolas agus na scileanna a shealbhóidh siad le go bhféadfaidh siad cumarsáid a dhéanamh go héifeachtach.

Prionsabail Theagascacha

Luaitear na prionsabail theagascacha a leanas mar threoir do theagasc agus d’fhoghlaim na Gaeilge TEN:

  • Is sprioc foghlama uileghabhálach é cumas cumarsáideach teanga.
  • Ba chóir na scileanna éisteachta, léitheoireachta, idirghníomhaíochta labhartha, cur in iúl labhartha agus scríbhneoireachta a fhorbairt go huile, ach braitheann a n-ualú coibhneasta ar an timthriall.
  • Ba chóir go gcuirfí san áireamh sa teagasc dul chun cinn na scoláirí trí na céimeanna éagsúla sealbhú teanga. Ba chóir leas cuiditheach a bhaint as botúin na scoláirí chun an fhoghlaim a fhorbairt.
  • Ba chóir an oiread úsáide agus is féidir a bhaint as an sprioctheanga.
  • Ba chóir go spreagfaí scoláirí chun tarraingt ar na scileanna teanga agus na straitéisí foghlama atá acu cheana.
  • Ba chóir go mbeadh éagsúlacht sna modhanna teagaisc agus sa chur chuige a úsáidtear.
  • Moltar úsáid a bhaint as modheolaíochtaí teagaisc difreáilte chun freastal ar riachtanais dhifriúla na scoláirí uile.
  • Ba chóir an leas is fearr a bhaint as na difríochtaí i stíleanna foghlama, rátaí foghlama, scileanna sóisialta, nearta agus laigí i measc na scolairí.
  • Bainfidh na scoláirí amach líofacht, cruinneas agus neamhspleáchas trí úsáid a bhaint as raon acmhainní foghlama, ina measc TFC (teicneolaíochtaí faisnéise agus cumarsáide).
  • Tá sé intuigthe ó inniúlacht mhaith sa teanga i gcomhthéacs go bhfuil tuiscint bainte amach de réir a chéile ar an teanga mar chóras.
  • Ba chóir tosaíocht a thabhairt do fheidhmiúlacht nuair a bhíonn gramadach, moirfeolaíocht agus foclóir á múineadh.
  • Ba chóir cumas soch-theangeolaíochta scoláirí a fhorbairt ionas go gcuimseofaí ann feasacht ar ghéithe mar réim theangeolaíochta, éagsúlachtaí teanga, etc.

Níl an liosta thuas lánchuimnsitheach ná níl sé in ord tábhachta.

Cuspóirí foghlama do Thimthriall 1 (S1-S3) leibhéal inmheánach A2+

Um dheireadh Thimthriall 1, ba chóir go mbeadh an scoláire ábalta:

  1. Caint chaighdeánach labhartha, bunaithe ar achair a bhfuil ábharthacht phearsanta láithreach ag baint leo, a thuiscint agus an príomhphointe i dteachtaireachtaí agus i bhfógraí gearra, soiléire a aimsiú.
  2. Téacsanna gearra, simplí faoi thoipicí aithnidiúla agus ábhair an ghnáthshaoil, scríofa i nGaeilge, a léamh agus a thuiscint e.g. fógraí sa rangsheomra Gaeilge, suímh idirlín i nGaeilge etc.
  3. Bheith rannpháirteach i gcomhráití faoi thoipicí agus gníomhaíochtaí aithnidiúla.
  4. Cur síos a dhéanamh ar a d(h)omhan féin (teaghlach, caitheamh aimsire, baile mór, scoil, etc.) le tagairt éigin don am atá caite agus don todhchaí.
  5. Nótaí, teachtaireachtaí, ephoist agus litreacha gearra, simplí a scríobh mar gheall ar imeachtaí an ghnáthlae.
  6. Eolas agus tuiscint bhunúsach a léiriú ar chultúr na hÉireann agus na bpobal a labhraíonn Gaeilge.
  7. An t-eolas cultúrtha atá sealbhaithe aige/aici a ghaolú le heolas cultúrtha na hÉireann agus na bpobal a labhraíonn Gaeilge.
  8. Raon straitéisí foghlaim teanga a shainaithint agus a fheidhmiú.
  9. Raon scileanna bunúsacha staidéir agus uirlisí a chur i bhfeidhm ar fhoghlaim na sprioctheanga.

 Cuspóirí foghlama do Thimthriall 2 (S4-S5) leibhéal inmheánach B1+

Um dheireadh Thimthriall 2, ba chóir go mbeadh an scoláire ábalta:

  1. Caint chaighdeánach labhartha, atá bainteach le taithí phearsanta agus le roinnt toipicí spéise níos leithne, a thuiscint maille le príomhphointí cláir theilifíse agus raidió nuair a bhíonn an seachadadh soiléir agus mall.
  2. Téacsanna, arb é a bhíonn iontu ná gnáthchaint an lae, a léamh agus a thuiscint agus bheith ábalta eolas sonrach a phiocadh amach as téacsanna gearra liteartha agus neamhliteartha.
  3. Bheith rannpháirteach i gcomhráite agus eolas a mhalartú i dtaobh an ghnáthshaoil agus toipicí spéise ginearálta.
  4. Cur síos ó bhéal, ar bhealach comhtháiteach, ar a t(h)aithí, a d(h)óchas agus a p(h)leananna féin, agus scéal nó plota leabhair nó scannáin a aithris.
  5. Téacsanna simplí, comhtháiteacha a scríobh ar thoipicí atá bainteach le himeachtaí, taithí agus tuairimí an ghnáthlae.
  6. Eolas agus tuiscint áirithe a léiriú ar chultúr na hÉireann, ar a n-áirítear an tsochaí, stair, cúrsaí reatha, litríocht agus a comhthéacs.
  7. Cóid bhunúsacha idirchultúrtha a aithint agus a úsáid chun idirghníomhú go cuí le cainteoirí Gaeilge.
  8. Straitéisí éifeachtacha a roghnú chun a f(h)oghlaim individiúil teanga féin a eagrú.
  9. Eolas ó raon leathan acmhainní páipéar-bhunaithe agus leictreonacha a chuardach, a bhailiú agus a phróiseáil, chun a scileanna teanga a fhorbairt.

 Cuspóirí foghlama do Thimthriall 3 (S6-S7) leibhéal inmheánach B2+

 Um dheireadh Thimthriall 3, ba chóir go mbeadh an scoláire ábalta: 

  1. Caint chaighdeánach, atá bainteach le toipicí spéise ginearálta agus le cúrsaí reatha mar mhíreanna nuachta, gearrthóga oiriúnacha as cláir raidió agus teilifíse, podchraoltaí idirlín agus scannáin ghearra, a thuiscint.
  2. Téacsanna a bhaineann le fadhbanna comhaimseartha, ina gcuireann scríbhneoirí dearcthaí sonracha chun tosaigh, a léamh agus a thuiscint, maille le hanailís a dhéanamh ar théacsanna liteartha cuí, idir phrós agus fhilíocht.
  3. Idirghníomhú le cainteoirí dúchasacha, bheith páirteach i  gcomhráite mar gheall ar thoipicí gnáthúla agus tuairimí pearsanta a chur in iúl go measartha líofa as a stuaim féin.
  4. Cuntais shoiléire, mhionsonraithe a thabhairt ar raon leathan ábhar atá bainteach lena (h)achar spéise féin, agus na cúiseanna atá le tuairimí agus pleananna a thabhairt agus iad a mhíniú
  5. Téacsanna mionsonraithe a scríobh go soiléir agus go cruinn, mar shampla aistí, tuairiscí, litreacha agus bloganna a chuireann dearcthaí nó barúla ar raon toipicí spéise ginearálta in iúl.
  6. Léirstean agus tuiscint níos doimhne ar chultúr na hÉireann a thaispeáint, ar a n-áireofaí an tsochaí, stair, cúrsaí reatha, litríocht agus a comhthéacs, agus na healaíona i gcoitinne.
  7. Úsáid a bhaint as raon cód idirchultúrtha chun freagairt do steiréitíopáil chultúrtha.
  8. Bheith freagrach, níos mó agus níos mó, as a f(h)oghlaim teanga féin.
  9. Na hacmhainní atá ar fáil a mheas go criticiúil, agus iad siúd is intaofa agus is oiriúnaí do chuspóirí agus do lucht cumarsáide ar leith a roghnú.

 Múinteoirí don TEN Gaeilge 2019/2020

Rang Múinteoir
S1 /
S2 A.Higgins
S3 A.Higgins
S4 A.Higgins
S5 A.Higgins
S6 A.Higgins
S7 /

 

Siollabas agus Tuairiscíní

2011-09-D-38-en-4

2016-09-D-19-en-3

__________________________________________________________________________________________________________________

Introduction

This ONL (other national language) post-primary syllabus aims to build on the skills students have already acquired and to further develop their knowledge and linguistic competences in Irish. It aims to promote natural and communicative use of the language and is intended to prepare learners to follow third-level courses in Irish should they so wish. It seeks to provide students with the ability to manipulate and use different types of texts and to give them a deeper awareness of the Irish language, culture and literature.

 The ONL Irish syllabus is based on the Common European Framework of Reference for the Teaching and Learning of Foreign Languages and the European Framework for Key Competences for Lifelong Learning.

The syllabus reflects in its objectives, content and methods a common, harmonised basis in the field of modern languages for the European Schools as already used by many national systems.

The syllabus focuses on the knowledge and the competences to be attained at the end of each cycle, and includes general objectives, didactic principles, learning objectives, contents and assessment. It presents the learning outcomes which students will be expected to achieve at the end of each cycle, and describes the knowledge and skills they will develop to be able to communicate effectively.

Didactic Principles

The following didactic principles are intended to guide the teaching and learning of ONL Irish:

  • Communicative language competence is an overarching learning goal.
  • The skills of listening, reading, spoken interaction, spoken production and writing should all be developed, but their relative weighting depends on the cycle.
  • Teaching should take account of students’ progression through the various stages of language acquisition. Students’ mistakes should be used constructively to develop learning.
  • The target language should be used as much as possible.
  • Students should be encouraged to draw on their existing language skills and learning strategies.
  • A variety of teaching methods and approaches should be used.
  • The use of differentiated teaching methodologies should be used in order to meet the diverse needs of all students.
  • Students’ varied learning styles, pace of learning, social skills, strengths and weaknesses should be used to best advantage.
  • Students will achieve fluency, accuracy and independence by making use of a range of learning resources including ICT (information and communication technologies).
  • A good command of the language in context presupposes a progressively constructed understanding of the language as a system.
  • Priority should be given to functionality when teaching grammar, morphology and vocabulary.
  • Students’ sociolinguistic competence should be developed to include awareness of aspects such as linguistic register, language varieties, etc.

The above list is not exhaustive and not in order of importance.

Learning objectives for the 1st cycle (S1-S3) Attainment Level A2

By the end of the first cycle, the student should be able to:

  1. understand standard spoken speech relating to areas of immediate personal relevance and catch the main point of short, clear messages and announcements
  2. read and understand short, simple written texts about familiar topics and everyday material written in Irish, e.g. signs in the Irish classroom, websites in Irish etc.
  3. take part in conversations about familiar topics and activities
  4. describe his/her personal world (family, hobbies, town, school etc.) with some reference to the past and future
  5. write short, simple notes, messages, emails and/letters about everyday matters
  6. demonstrate basic knowledge and understanding of the culture of Ireland and Irish-speaking communities
  7. relate his/her acquired cultural knowledge to that of Ireland and Irish-speaking communities
  8. identify and apply a range of strategies for learning languages
  9. apply a range of basic study skills and tools to the learning of the target language.

 Learning objectives for the 2nd cycle (S4-S5) Attainment Level B1

By the end of the second cycle, the student should be able to:

  1. understand spoken standard speech relating to personal experience and some topics of wider interest, and understand the main points of TV or radio programmes when delivery is clear and slow
  2. read and understand texts consisting of everyday language and be able to pick out specific information from short literary and non-literary texts
  3. take part in conversations and exchange information about everyday life and topics of general interest
  4. orally describe, in a coherent way, his/her experiences, hopes and plans, and narrate a story or the plot of a book or film
  1. write simple, coherent texts on topics concerning everyday matters, experiences and opinions
  2. demonstrate some knowledge and understanding of Irish culture including society, history, current affairs, literature and its context
  3. know and use basic intercultural codes to interact appropriately with speakers of Irish
  4. choose effective strategies to organise his/her individual language learning
  5. search, collect and process information from a wide range of paper-based and electronic resources to develop his/her language skills.

Learning objectives for the 3rd cycle (S6-S7) Attainment Level B2

By the end of the third cycle, the student should be able to:

  1.  understand standard speech related to topics of general interest and current affairs such as news items, suitable clips from radio and television programmes, internet podcasts and short films
  2. read and understand texts concerned with contemporary problems in which writers adopt particular viewpoints, and understand and analyse appropriate literary texts, including prose and poetry
  3. interact with native speakers, take part in discussions about familiar topics and express personal opinions with reasonable fluency and spontaneity
  4. present clear, detailed descriptions on a wide range of subjects related to his/her field of interest, and give reasons and explanations for opinions and plans
  5. write with clarity and accuracy detailed texts, such as essays, reports, letters and blogs, which express points of view or impressions on a range of topics of general interest
  6. demonstrate insight and deeper understanding of Irish culture, including society, history, current affairs, literature and its context, and the arts in general
  7. utilise a range of intercultural codes to respond to cultural stereotyping
  8. take increasing responsibility for his/her own language learning
  9. critically evaluate available resources and select those most reliable and suitable for given purposes and audiences.

 Teachers for ONL Irish for 2019/2020

Cours Teachers
S1 /
S2 A.Higgins
S3 A.Higgins
S4 A.Higgins
S5 A.Higgins
S6 A.Higgins
S7 /

 

Syllabuses and Descriptors (Official Documents)

2011-09-D-38-en-4 ONL Irish Syllabus

2016-09-D-19-en-3 Attainment Descriptors